Terug naar landenpagina

Turkije



Veel van onderstaande gegevens, met name de statistische, zijn ontleend aan: Patrick Johnstone, Operation World, 2001.
Dit handboek geeft een schat aan informatie over christen-
dom en zendingswerk in alle landen ter wereld. Het is ver-
krijgbaar bij WEC-Nederland of via de boekhandel.

 

Land

Turkije beslaat een oppervlakte van bijna 780.000 km² en bevindt zich in twee werelddelen - 3% in Europa (Tracië) en 97% in Azië (Anatolië) - en heeft de enige doorgang van de Middellandse Zee naar de Zwarte Zee onder haar beheer: de Dardanellen en de Bosporus.

Bevolking
bevolkingsgroei
(%)
bevolkingsdichtheid
(per km²)
1990
ruim 55 miljoen inwoners
2
71
1995
ruim 61 miljoen inwoners
1,9
78
2000
ruim 66 miljoen inwoners
1,7
85

 

 

 

Bevolking

Het gebied van het huidige Turkije is door haar ligging (verbinding tussen oost en west) de eeuwen door een smeltkroes van volkeren geweest. De Turken komen van oorsprong uit het Altai-gebied in wat nu Buiten-Mongolië heet. Voor de komst van de Turken werd het land door vele volkeren bewoond, waaronder de Hettieten en Perzen. De Romeinse periode was van 133 voor Christus tot 395 na Christus en het Byzantijnse Rijk van 330 - 1453. Vanaf de 11e eeuw verloor Klein-Azië gaandeweg zijn Byzantijns, Grieks en christelijk karakter door invallen van Turkse moslimstammen.

Rond 1300 begon de Turk Osman zijn grondgebied in het westen van Turkije te vergroten. Dit was het begin van het grote en zeer machtige Osmaanse Rijk. Toen in 1453 Constantinopel (Istanbul) door de Osmanen veroverd werd, betekende dit het einde van het Byzantijnse Rijk en tevens het einde van het christelijk geloof als staatsgodsdienst. Tijdens de Osmaanse periode genoten zowel de islamitische als niet-islamitische volkeren in Turkije een grote culturele, administratieve en religieuze vrijheid. Onder de niet-islamieten rekenen we de Joden, Grieken, Armeniërs en Oost- en West Syrisch-Orthodoxen. Onder de vernietigende invallen van de Mongolen en vooral van Timur Lenk (rond 1400) hadden de christenen in het oostelijk deel van het rijk veel te lijden en werd hun aantal gedecimeerd. Onder Osmaans bestuur kenden zij echter een betrekkelijke rust tot in de tweede helft van de 19e eeuw. Toen aan het einde van de 19e eeuw het Osmaanse Rijk steeds verder verzwakte, kregen de christelijke minderheden en de Koerden het steeds zwaarder te verduren. In 1923, na de ondergang van het Osmaanse Rijk, werd door Mustafa Kemal (Ataturk) de Republiek Turkije uitgeroepen. De moeilijke situatie van de christenen duurde voort en leidde tot een grote migratie naar het westen.

 

 

Samenstelling van de bevolking

Het is moeilijk een nauwkeurig overzicht te geven van de etnische samenstelling van Turkije, omdat dit een politiek gevoelig thema is. Turkije beoogt dat iedere inwoner van Turkije Turk is. Wel kan er van uitgegaan worden dat er in Turkije tussen de 14 en 19% Koerden wonen. De meesten van hen spreken het Koermandschi dialect, een kleiner aantal het Zaza (ca. 1 milj.) en vlakbij de grens met Irak en Syrië spreken sommigen ook Sorani. Verder woont er nog een klein aantal Arabieren in Turkije: 1,8% in Zuid- Anatolië bij de grens met Syrië.

 

 

Taal

82% van de bevolking heeft onderwijs gehad. De officiële taal is Turks. Andere talen: Koerdisch, Armeens, Aramees, Arabisch, Perzisch, Grieks en andere, 36 talen in totaal.

 

 

Steden

Sinds 1923 is Ankara de hoofdstad van Turkije. De voormalige hoofdstad Istanbul telt de meeste inwoners, meer dan 10 miljoen. Ankara, Izmir, Bursa, Konya en Adana hebben tussen de één en vier miljoen inwoners. Verstedelijking ruim 65 %.(2000)

 

 

Economie

Inkomsten door toerisme, landbouw en industrie. Turkije is zelfvoorzienend wat de landbouw betreft. De enorme stuwmeren van de rivieren de Eufraat en de Tigris hebben in het oosten voor een opleving van de agrarische sector gezorgd. De economie moet gemoderniseerd worden om tot de EU te kunnen toetreden. De overmaking van gelden naar Turkije door migranten die in West-Europa werken, bedraagt ongeveer $ 3.3 miljard. De inflatie is zeer hoog, tot wel 100% per jaar. In maart 2001 raakte de Turkse lira een tijdlang in vrije val. De werkloosheid wordt geschat op 20 %. Gemiddeld inkomen p.p. $ 3.130 (10 % van de USA).

 

 

Politiek

De Republiek Turkije is in 1923 gesticht. De uitvoerende macht is in handen van de regering onder leiding van de minister-president (parlementair systeem); parlement met één kamer: Türkiye Büyük Millet Meclisi (Grote Turkse Nationale Vergadering) met 550 leden; verkiezingen elke 5 jaar. Staatshoofd: president Sezer, sinds 2000; verkiezing elke 7 jaar door parlement. De overheid besteedde in 1996 10 % van haar budget aan onderwijs, 3 % aan gezondheidszorg en 40 % aan defensie en nationale veiligheid.

In het oostelijk deel van Turkije heerst sinds 1984 een gespannen situatie met betrekking tot het Koerdische standpunt, hetgeen tot militaire acties leidde. Sinds de gevangenneming van de Koerdische leider Öcelan lijkt de toestand iets gestabiliseerd. Turkije is lid van de NAVO en steunde de Amerikaanse reactie op de gebeurtenissen van 11-9-2001.

 

 

Godsdienst

Het Osmaanse Rijk was eeuwenlang de hoeder van de heilige plaatsen van de islam. Het kalifaat zetelde de grootste tijd in Istanbul. Na de Turkse onafhankelijkheidsoorlog vonden grote veranderingen plaats. In plaats van een monarchie werd Turkije in 1923 een republiek. In 1924 werd het kalifaat afgeschaft evenals de şeriat, de islamitische wet. Wel werd er een Directoraat voor Godsdienstzaken opgericht, dat onder toezicht kwam van de minister-president. Dat betekent dat in het seculiere Turkije de staat alle islamitische instituten beheert.

Officieel is Turkije een seculiere staat.

De protestantse kerk groeit snel. Behalve de Internationale Protestantse Kerken en de Armeense Protestantse Kerken zijn er de Turks Protestantse Kerken. Momenteel zijn er zo'n 2000 gelovigen in 34 gemeenten, verdeeld over 15 provincies.

 

 

Geschiedenis en punten van gebed

  1. Het grondgebied van het huidige Turkije behoort tot de bakermat van het christendom. Hier liggen de zeven gemeenten van Klein-Azië en hier heeft Paulus drie van de vier zendingsreizen gemaakt. Toen woonden de Turken er echter nog niet. De christelijke bevolking is gedaald van 22% in 1900 naar 0,3% nu. Slechts een heel klein deel is met het evangelie bereikt. Bid voor openheid

  2. In Turkije verschillen de meningen over aansluiting bij oost of west. Hoewel Turkije een seculiere staat is en vrijheid van godsdienst bij de wet geregeld is en de vrijheid voor christenen de laatste jaren behoorlijk is toegenomen, staan veel politici, politie en fundamentalistische bewegingen, vijandig tegenover alles wat christelijk is.
    Bid voor de regering, dat zij de godsdienstvrijheid voor christenen volhoudt en verbreedt, daarvoor steun krijgt uit de bevolking en bid dat alle pogingen hiertegen verijdeld mogen worden.

  3. Druk van familie en overheid houdt menigeen ervan af om christen te worden. De barrière van vooroordelen en afkeer tegen het evangelie is groot. Bid dat vooroordelen tegen het christelijk geloof doorbroken mogen worden.

  4. De christelijke kerk kwijnt door emigratie van vele leden van de Oosterse kerken. Christenen worden vaak als tweederangs burgers behandeld om hun etnische en/of religieuze achtergrond. Desondanks is er een religieuze opleving onder etnische minderheden, maar ook onder Turken en Koerden is een toenemende belangstelling voor het evangelie.

  5. Prijs God voor de opkomst van de Turkse Protestantse Kerk in Turkije. Vanaf 1960 is er een nieuw begin gemaakt en nu zijn er ongeveer 34 protestantse gemeenten met naar schatting 2000 gelovigen. Bid voor de gelovigen en hun leiders.

  6. De meeste nieuwe christenen maken een ingrijpende identiteitscrisis door wanneer zij het christelijk geloof aannemen. Bid voor hen, in het bijzonder voor hen die onderdrukt, gearresteerd of bedreigd worden.

  7. Er is veel behoefte aan goede leiding. In İstanbul en İzmir zijn er bijbelscholen. Bid voor een goede voortgang van dit werk en het vormingswerk in gemeenten.

  8. Bid voor een juist gebruik van radio en televisie, video en film. Veel is er al tot stand gekomen, maar veel mogelijkheden liggen nog open. Bid ook voor het werk van de bijbelcorrespondentie cursus.

  9. In oktober 2001 is de nieuwe bijbelvertaling in het Turks gereed gekomen. Bid dat velen de bijbel zullen ontvangen, lezen en verstaan.

  10. Vanaf 1960 zijn vele Turken naar West-Europa gekomen voor werk en inkomen. Als gevolg hiervan kregen vele christenen moslims in hun omgeving. Bid tot God voor kerken en individuele christenen voor Zijn zegen op het evangelisatiewerk onder Turkse migranten.

 

 

Turken in Europa

Er zijn ongeveer 3 miljoen Turkse migranten in West Europa. Hoe hier precies de verhouding tussen Turken en etnische minderheden uit Turkije (Koerden, Armeniërs, Syrisch Orthodoxen) is, is moeilijk nauwkeurig te zeggen.

Land Aantal Turkse migranten
Duitsland 2.300.000
Nederland 310.000
Frankrijk 260.000
Groot Brittannië 210.000
Oostenrijk 100.000
België 100.000
Zwitserland 50.000
Zweden 40.000
In de Balkan verblijven nog eens ruim 1,5 miljoen Turkstalige minderheden:
Bulgarije 1.100.000
Macedonië/Servië 250.000
Roemenië 150.000
Griekenland 140.000

 

 

Turken in Nederland

Hoewel tal van kerken vanaf het begin veel diaconale hulp gegeven hebben aan de Turkse migranten, heeft dit niet tot veel belangstelling geleid voor het christelijke geloof. Aan de ene kant migranten als buren en collega's makkelijk te ontmoeten, aan de andere kant zijn ze als minderheid vaak meer gesloten en conservatief, waardoor ze moeilijker bereikbaar zijn voor christenen. Van de tweede generatie jongeren van de Turkse migranten is een deel door generatieconflicten en gebrek aan goede scholing en werk in een milieu van criminaliteit en drugs terecht gekomen. Hun aantal neemt gelukkig af. Een groeiende groep goed opgeleide jongeren kiest bewuster dan hun ouders voor de islam. Een grote middenmoot heeft een goede positie in de samenleving waarbij tradities en geloof uit het thuisland gecombineerd worden met westerse (seculiere) waarden en normen. Ongeveer 200 Turkse migranten zijn in de afgelopen 30 jaar tot geloof in Christus gekomen en in meer of mindere mate betrokken bij een plaatselijke christelijke gemeente.

 

 

Christelijke materialen voor Turken

Er is een ruime keus aan evangelisatiematerialen voor Turken in het Nederlands, Turks en Koerdisch, geschreven voor deze moslimse doelgroep, dus ingaand op hun vragen. Vanwege de vrijheid van godsdienst in Turkije zijn er de laatste tien jaar ca. 200 Turkse boeken en brochures uitgekomen over het christelijke geloof. In Nederland is er tevens tweetalig materiaal verschenen.

 

Voor bovenstaand artikel is naast diverse bronnen, vooral gebruik gemaakt van de informatie over Turkije uit ‘Operation World’ van Patrick Johnstone en ‘Turkije’ van Thijl Sunier uit de landenreeks van KIT, Novib en.Ncos. E.e.a. is vertaald, bewerkt en aangevuld door stichting Evangelie & Moslims te Amersfoort. www.evangelie-moslims.nl

 

 

Nieuws