Terug startpagina

Marokko

 
 

 


Veel van onderstaande gegevens, met name de statistische, zijn ontleend aan: Patrick Johnstone, Operation World, 1993.
Dit handboek geeft een schat aan informatie over christen-
dom en zendingswerk in alle landen ter wereld. Het is ver-
krijgbaar bij WEC-Nederland of via de boekhandel.

 

Land en Steden

Land
Marokko beslaat een oppervlakte van 459.000 km². Het behoort bij de zgn. Maghreb-landen, de landen in het Westen (zoals de naam betekent) gedacht vanuit het hart van de Arabische, islamitische wereld. Marokko ligt van de Noordafrikaanse landen het meest westelijk. Het land heeft een lange kuststrook langs de Middellandse Zee in het noorden en langs de Atlantische Oceaan in het westen. Verder is er het ruige Atlasgebergte landinwaarts en een onherbergzaam woestijngebied in het zuiden en zuid-oosten. Marokko claimt de Spaanse Sahara, een gebied van zo'n 252.000 km².

Steden
Rabat is de hoofdstad met 1,4 miljoen inwoners. Andere steden: Casablanca (5 miljoen), Fes (1 miljoen), Marrakesj (1,6 miljoen), Oujda (1 miljoen), Meknes (0,5 miljoen). Verstedelijking 54% (1998).

 

 

Bevolking

  • Arabisch-sprekenden 64%. Cultureel Arabisch, maar feitelijk Berber met Arabisch beïnvloeding. Er zijn ook ruim een miljoen Djebaala (de ruim miljoen bewoners van het berggebied tussen Tanger, Tetouan en Fes).
  • Berbers (Imazighen) 34,8%. Het woord Imazighen kan toegepast worden op alle Berbergroepen, maar wordt ook dikwijls gebruikt voor één specifieke Berbergroep: de bewoners van de Midden Atlas. Het woord Amazigh (enkelvoud, Imazighen is meervoud) is een betere aanduiding voor dit volk (betekenis 'vrije of nobele mensen') dan het woord Berber ( van berbera dat zo ongeveer de betekenis van 'brabbelen' heeft, een onverstaanbaar taaltje spreken). Er zijn drie hoofdgroepen te onderscheiden als het gaat om de Berberdialecten:
    • 1) Irifien (Rifberbers) die Tarifit spreken (van de Marokkanen zijn zij met name naar Nederland gekomen)
    • 2) Imazighen die Tamazight spreken
    • 3) Isjilhin die Tasjilhit spreken.
  • Er is een breed palet van onderscheiden bevolkingsgroepen met eigen dialecten. In de noordelijke Rif leeft bijvoorbeeld een groep van ca. 54.000 Ghomara, voornamelijk boeren.
  • Overigen 0,5%. Fransen (80.000), Spanjaarden (20.000), Joden (minder dan 10.000), etc.

Bevolking / jaarlijkse groei / bevolkingsdichtheid
1990 25 miljoen inwoners (onofficieel 30 miljoen) / 2,6% / 55 per km2.
1998 30 miljoen inwoners / 2% / 63 km2. Jaarlijks komen er dus 600.000 Marokkanen bij. Bijna de helft van de bevolking is jonger dan 18 jaar.
De gemiddelde levensverwachting is 63 jaar. Kindersterfte 4,6% (1994).

 

 

Taal

Analfabetisme 50%. Officiële taal: Arabisch. Frans en Engels worden algemeen gebruikt. Totaal 9 talen. Talen waarin bijbelgedeelten zijn verschenen: 2 talen met complete bijbel en 4 met vertaling van gedeelten.

 

 

Economie en Politiek

Economie
Inkomsten door landbouw, toerisme en vooral ook de fosfaatmijnen. Marokko en de Westelijke Sahara bezitten 70% van 's werelds fosfaatreserves. De fosfaatmarkt is trouwens over zijn top heen, sinds enkele westerse landen het fosfaat uit de wasmiddelen weren en ook nog minder kunstmest gebruiken, twee belangrijke toepassingen voor fosfaat. De oorlog om de Westelijke Sahara beïnvloedt de economie zeer negatief. Militaire uitgaven bedragen 72% van de uitgaven voor onderwijs en gezondheidszorg. De werkeloosheid wordt geschat op 40%. Kosten voor onderhoud pp $ 794, gemiddeld inkomen pp $900 (4,1% van USA).

Politiek
Marokko is een onafhankelijk koninkrijk sinds 1956. Voorheen was het onder Frans en Spaans protectoraat. De koning heeft onbeperkte macht. Mogelijk komen er geleidelijk meer democratie en grotere vrijheden door de opstelling van de nieuwe vorst Mohammed VI. Onder zijn vader koning Hasan II was er weinig ruimte voor ontwikkeling van Berbertalen en cultuur en werden dissidenten regelmatig opgepakt en mishandeld.

 

 

Godsdienst

De islam is staatsgodsdienst. De overheid waakt over de geloofshandhaving onder haar onderdanen. Iedere Marokkaan is per definitie moslim. Andere religieuze (allochtone) groeperingen worden getolereerd mits en zolang zij zich maar bemoeien met hun eigen zaken en mensen (expatriates).

Moslim 99,8%, hoofdzakelijk soenni.
Jood 0,05%, 12.000 Sefardische joden.
Christen 0,16%. Afname 4,7%. Onder te verdelen in:

  • Protestanten 0,01%. Groei 3,9%:
    • Evangelische Gereformeerde kerk (9 kerken, 280 leden en 700 'affiliated' [d.w.z. ook gastleden en niet-belijdende of niet-gedoopte leden])
    • Conventie van Baptisten (3 gemeenten, 100 leden en 167 'affiliated')
    • Tien anderen denominaties (28 gemeenten, 732 leden en 1.604 'affiliated')
  • Evangelischen 0,01% (615 leden en 1200 'affiliated').
  • Charismatische en Pinksterchristenen (90 leden en 170 'affiliated')
  • Naar schatting werken 150 zendelingen binnen en buiten Marokko onder Marokkanen. Negen van hen zijn Marokkaan.
  • Rooms Katholiek 0,14%. Afname 5,3%. Bijna exclusief Fransen. (52 kerken, 20.200 leden en 36.000 'affiliated'). Expatriate kerkelijke werkers: 412.
  • Orthodox 0,003%. Afname 1,1%. Allen van buiten Marokko (3 denominaties met 2 kerken, 468 leden en 850 'affiliated').

 

 

Geschiedenis en punten van gebed

  1. De islam werd door binnenvallende Arabische legers in de 7e eeuw geïmporteerd. De eens sterke Noord-Afrikaanse kerk (hoofdzakelijk Berber) werd weggevaagd. Er is weerstand tegen het evangelie vanwege de trots van Marokkanen als het gaat om het glorieuze verleden van Marokko als een centrum van beschaving en islamitisch onderwijs. Zo'n 80% van de bevolking is niet bereikt met het evangelie. Bid voor openheid.
  2. De overheid strijd tegen een verdergaande democratisering en tegen de opkomst van fundamentalistische islamitische groeperingen. Toch zorgen de slechte economische en sociale situatie soms voor ontvankelijkheid voor veranderingen. De regering weigert bestaansrecht van een eigen Marokkaanse kerk. Bid voor de koning en de autoriteiten en voor veranderingen ten goede voor de christenen (meer vrijheid en erkenning).
  3. Bid voor een werkelijk doordringen van het evangelie en de doorwerking ervan, voor de opbouw in het geloof van hen die Christus leren kennen, voor moed om tegen de stroom in te gaan en stand te houden ook als er vervolging of smaad is vanwege het evangelie. Bid om de overwinning op occulte machten die heersen in de levens van velen.
  4. Mogelijk zijn er 400 christengelovigen onder de Marokkanen. Mogelijk meer omdat velen in het geheim christen zijn. Er zijn acht steden waar christenen in kleine groepen bijeenkomen. Bid dat in meer steden en dorpen een kerk ontstaat. Bid voor een goede onderlinge gemeenschap waarin vrede en onderling vertrouwen ervaren wordt. Bid dat gezinnen tot Christus zullen komen.
  5. Vervolging van gelovigen en intimidatie van belangstellenden voor het evangelie (seekers) nam de afgelopen decennia toe. Men wordt beschuldigd van verraad en van het onderhouden van illegale contacten met buitenlandse organisaties. Men riskeert gevangenisstraffen als men islamitische voorschriften niet nakomt zoals het vasten in de maand Ramadan. Kerken kunnen moeilijk aan een ontmoetingsplaats komen voor het houden van christelijke bruiloften en begrafenissen. Vervolging vindt op verschillende manieren plaats: urenlange politieverhoren, uitbanning, buitensluiting van werk, familieruzies en pesterijen, gevangenisstraffen.
  6. Het is moeilijk om christenleiders te trainen en begeleiden in een omgeving die vijandig staat tegenover het evangelie. Zij die buiten Marokko een training ontvangen, keren zelden terug voor een bediening onder hun landgenoten in het eigen land. Er is een laagdrempelig TEE programma (theologisch afstandsonderwijs) dat enkele gelovigen ten goede komt. Bid dat er goed leiderschap zal ontstaan van bekwame mensen die anderen willen dienen met het evangelie.
  7. Radiowerk en bijbelcorrespondentie cursussen zijn zo succesvol geweest dat er prompt van moslimzijde tegenstand kwam. GMU moest het radio- en literatuurwerk verplaatsen naar Malaga in Spanje. AWM zette het werk voort vanuit Marseille in Frankrijk.
  8. Bid voor:
    1. het literatuur- en radiowerk van bovenvermelde organisaties, van TWR en betrokken Noord-Afrikanen.
    2. bijbelcorrespondentie werk. Vaak wordt post onderschept. Het aantal studenten is, ondanks allerlei tegenwerkingen, de laatste jaren fors gestegen.
    3. goede nazorg voor de nieuwe christenen; voor groei en vrucht en de opbouw van kerken en huisgemeenten.
  9. Zendingswerk als zodanig is niet toegestaan en alle zendingscentra zijn gesloten. Wel is het mogelijk dat christenen, die in Marokko werkzaam zijn in het onderwijs of de verpleging, hun geloof delen en nieuwe gelovigen bemoedigen. Bid voor moed en wijsheid voor de werkers en voor de gelovigen. Bid voor een krachtig getuigenis door het leven van christenen in de navolging van Jezus Christus. Er zijn meer dan 150 christenwerkers met een bediening onder Marokkanen.
  10. De Berbergroepen waren christelijk tot de komst van de islam. Er wordt verzet geboden tegen de arabisering die al geruime tijd gaande is en er is een herleving van de Berbercultuur inclusief het Berberschrift. Sommigen zoeken hun identiteit in het christelijke verleden. Bid dat velen komen tot het geloof van hun voorouders die tot de vroege kerk behoorden, onder wie Tertullianus en Augustinus. Bid ook voor:
    1. mogelijkheden voor kerkplanting. Onder alle drie de hoofdgroepen treffen we gelovigen aan, maar geen gevestigde gemeenten waar men samenkomt in de eigen taal.
    2. onderwijs en toerusting voor de gelovigen die onder allerlei moeilijkheden leven: het leven in isolement, met verdachtmakingen, angst, analfabetisme en gebrek aan kennis van de Schrift.
    3. de kleine gemeenschappen van Maghrebijnse Joden, d.w.z. zij die achterbleven van de 250.000 Joden die in 1948 in Marokko waren. De meesten emigreerden naar Israël. Geen outreach bekend.
    4. de nomadische woestijnstammen in het zuiden: de Sjawiya, Haratien en Toearegs. Beperkte outreach.
    5. bijbelvertaalwerk. Het Tifinagh Berberschrift is nu erkend (legaal). Schriftgedeelten worden vertaald in Tasjilhit, Tarifit en Tamazight, zowel met het oude Tifinagh schrift (Punische letters) als het Arabische schrift. Bid voor de vertalers (bescherming, wijsheid, volharding) en voor de distributie van Gods Woord.
    6. christelijk radiowerk. Bid dat het mag komen van een enkel uitzendingen tot vaste uitzendingen in Tamazight, Tarifit en Tasjilhit.
  11. Tot 1975 was de Westelijke Sahara een Spaanse kolonie. De onafhankelijkheidsbeweging Polisario bestreed de annexatie met een bloedige oorlog. Het grote Marokkaanse leger beheerst 90% van het gebied waarin nog maar slechts 40.000 Sahrawi wonen (Sahara-bewoners). Meer dan 150.000 Sahrawi zijn naar Algerije gevlucht waar ze in vluchtelingenkampen leven. Duizenden immigranten van Marokko vestigden zich in de Westelijke Sahara. Er is geen outreach onder de Arabische en Berber Sahrawi geweest.
  12. Marokkanen zijn in groten getale geëmigreerd naar Europese landen op zoek naar werk. Zie het overzicht. Er is outreach op allerlei momenten en manieren, maar slechts weinig Marokkanen staan open voor het evangelie en worden er mee bereikt.

 

 

Marokkanen in Europa en in Nederland

Marokanen in Europa
Het totale aantal moslims in Europa wordt momenteel geschat op 20 miljoen (12 miljoen in West en 8 miljoen in Oost Europa). Mogelijk zal dit aantal de komende 25 jaar verdubbelen. Ongeveer de helft is van Arabische origine. Zij zijn te vinden in de volgende landen. Bedenk dat de getallen weergeven wie geregistreerd zijn. Het feitelijke aantal is onbekend vanwege de illegalen in deze landen:


Moslims in Europa
Land Aantal  
 
Frankrijk 5.000.000 Vnl. Noord Afrikanen, waarvan velen Kabyle uit Algerije. 840.000 Marokkanen (1998)
Spanje 350.000 Vnl. uit Marokko. Grote aantallen in Madrid (waar zo'n 100.000 Noordafrikanen wonen), Gibraltar en de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla.
Duitsland 300.000 98.000 Marokkanen. Het aantal Turkse moslims is veel hoger. (1998).
Nederland 280.000 280.000 Marokkanen. Het aantal Turkse moslims is iets hoger.
Italië 250.000 De meesten komen uit Marokko en Tunesië.
België 200.000

155.000 Marokkanen (1998)



Marokanen in Nederland
Vanaf de jaren '60 kwamen er vanwege gastarbeid veel Marokkanen naar Nederland. Waren er in 1960 slechts enkele Marokkanen in Nederland en in 1975 55.000, dit aantal nam toe tot 280.000 in 2000. Na 1974 zorgden de gezinsherenigingen voor een sterke toename. Momenteel is er aanwas door huwelijken, gezinsherenigingen en geboorten (2e generatie jongeren).
De meeste Marokkanen in Nederland komen uit de Rifbergen van Noord-Marokko. Velen hebben voor zij naar Nederland kwamen al in Marokko een migratie meegemaakt: van het platteland naar een stad aan de Middellandse Zeekust, met name Al Hoeceima en Nador. Wat het geloof betreft zijn velen meer beïnvloed door het volksgeloof (met veel animistische, pré-islamitische praktijken) dan door de officiële islam. Denk aan de verering van heiligen (marabouts) en de invloed van mystieke broederschappen (tarieqa's).
De Marokkanen van de eerste generatie werden destijds geselecteerd voor het verrichten van werk waar veel Nederlanders voor bedankten. Mensen met een opleiding en een kritische geest waren niet nodig; wel arbeiders (vaak analfabeet) die bereid waren de handen uit de mouwen te steken en zich onderdanig en inschikkelijk opstelden. Sjef Teunis schreef in die begintijd een boek met de veelzeggende titel 'Ze zien liever mijn handen dan mijn gezicht'.
Moslims hebben in Nederland sinds 1986 stemrecht. Ook hebben zij een eigen moslimse omroep (NMO) die wekelijks programma's via radio en tv uitzendt. Steeds meer jongeren, in het bijzonder ook meisjes, ontworstelen zich aan de neerwaartse spiraal van gebrek aan scholing, werkeloosheid, criminaliteit waarin veel Marokkaanse jongeren terecht zijn gekomen. Ook wordt de islam met steeds meer fiere zelfbewustheid beleefd en naar voren gebracht. Er is een islamitische universiteit en hogeschool en er komen steeds meer islamitische basis- en middelbare scholen.

 

 

Christenen en Marokkanen

De aandacht van de kerken voor Marokkaanse migranten is zeer divers en beweegt zich van het puur diaconale tot het specifiek missionaire. Een aantal organisaties zet zich in voor de verkondiging van het evangelie onder Marokkaanse moslims, zoals de Arabische Wereld Zending te Amsterdam, Evangelie & Moslims te Amersfoort en Jeugd met een Opdracht te Amsterdam. Sommige kerken komen bij evangelisatie acties of via het kinderwerk in contact met Marokkanen, andere kerken organiseren ontmoetingen of interreligieuze diensten. Het aantal Marokkanen dat christen is geworden is zeer gering. De openheid bij Marokkanen is eerder afgenomen dan toegenomen (meer hierover in Mekka en Mokum II, een info-special van Evangelie & Moslims).

 

 

Christelijke materialen voor Marokkanen

Er is een ruime keus aan evangelisatie materialen voor Marokkanen in het Nederlands, Frans en Arabisch, geschreven voor deze moslimse doelgroep, dus ingaand op hun vragen. Toch is dit voor de meeste Marokkanen nog niet in de taal van hun hart, het Tamazight. Sinds kort zijn er enkele publicaties verschenen waarin de moedertaal van Marokkanen wel gebruikt wordt:
  • Het Johannes-evangelie (de uitgave heet "Levend Water" en kent een Nederlandse versie) in drie vormen uitgebracht nl. één met Arabische letters, één met Latijnse letters en één met Tifinagh (het oude Punische Berberschrift). Het evangelie is ook in Tamazight te beluisteren van drie audio-cassettes.
  • Audiocassettes met de levensverhalen van een aantal oudtestamentische personen: Adam en Noach, Jozef, Mozes (2 cassettes), Hanna en Ruth, Daniël (met boekje).
  • Video 'Het leven van Jezus' naar het Lukas-evangelie.
  • Video 'De verloren ezel', het verhaal van Mustapha in de Rif en Nederland. Een parafrase van de gelijkenis van Jezus over 'de verloren zoon'.

 

 

 

Literatuur en Websites

Literatuur
Nederlandstalige boeken over Marokkanen in Nederland (migratie, situatie, taal, etc.):
  • A.H. van den Bergh, M. el Wakidi Kennis is het kapitaal. Verslag van de conferentie 'Werken met Marokkaanse gezinnen' FORUM, Utrecht, 1999.
  • A.H. van den Bergh Werken met je hart. In gesprek met Marokkaanse beroepskrachten over hulpverlening aan Marokkaanse gezinnen. FORUM, Utrecht, 1998.
  • Gaston Dorren Nieuwe tongen. De talen van migranten in Nederland en Vlaanderen. Den Haag / Utrecht, 1999.
  • Nico Landman Van mat tot minaret. De institutionalisering van de islam in Nederland A'dam, 1992.
  • Fatima Mernissi Het verboden dakterras. Verhalen uit mijn jeugd in de harem Breda, 1994.
  • De Mudawwanah. Marokkaans wetboek inzake personen-, familie- en erfrecht. Nijmegen, 1989.
  • Herman Obdeijn e.a. Geschiedenis van Marokko Amsterdam (Bulaaq) en Leuven, 1999.
  • W.A.R. Shadid en P.S. van Koningsveld, Moslims in Nederland Alphen aan den Rijn, 1990. Ontwikkelingen, barrières en toekomstperspectieven van moslims in de Nederlandse samenleving.
  • Kees van Teeffelen (red.) Te gast in Marokko Nijmegen, 1989 (St. Toerisme & Derde Wereld)
  • Will Tinnemans, Een gouden armband. Een geschiedenis van mediterrane immigranten in Nederland (1945-1994), NCB Utrecht, 1994



Les- en woordenboeken Marokkaans-Arabisch
  • Mark van Mol Marokkaans voor Nederlandstaligen Antwerpen, 1983. 1 basisboek en 2 woordenboek en oplossingenboek.
  • Jan Hoogland (i.s.m. Roel Otten) Marokkaans Arabisch. Een cursus voor zelfstudie en klassikaal gebruik. Bulaaq A'dam (boek 448 p. + 3 geluidscassettes) ISBN 90-5460-019-5
  • Roel Otten Basiswoordenboek Marokkaans-Arabisch - Nederlands; Nederlands - Marokkaans-Arabisch Muiderberg, 1983
  • Kosmos taalgids (samengesteld door van Dale) Wat & Hoe. Arabisch Noord-Afrika Utrecht, 1997



Websites
  • www.maghreb.nl ook landeninfo
  • www.maroc.nl via deze website is er toegang tot de koran in het Nederlands (in Ahmadiyya vertaling)
  • www.gmi.org global mapping international, access to mission information.
  • www.bethany.com o.a. Unreached Peoples Prayer Profiles: Morocco, met gedetailleerde informatie over bevolkingsgroepen in Marokko.
  • www.rif.couscous.nl geschiedenis, cultuur en taal van en voor Rifberbers in Nederland en België
  • www.yasmina.nl Marokkaans trouwmagazine (o.a. over huwelijk & islam)
  • www.forum.nl instituut voor multiculturele ontwikkeling

 

Voor bovenstaand artikel is gebruik gemaakt van de informatie over Marokko uit 'Operation World' van Patrick Johnstone. Vertaald, bewerkt en aangevuld door Evangelie & Moslims te Amersfoort www.evangelie-moslims.nl.